Poleski Ośrodek Sztuki zaprasza na rozmowę o trudnej historii stosunków polsko‑ukraińskich. Okazją do dyskusji będzie spotkanie z Grzegorzem Motyką, autorem książki Od rzezi wołyńskiej do akcji ,,Wisła”. Konflikt polsko‑ukraiński 1943‑1947. To pierwsze popularnonaukowe opracowanie ówczesnych relacji między Polakami a Ukraińcami.

Dziesiątki tysięcy zabitych cywilów, w tym kobiet, dzieci i starców. Tysiące spalonych wsi i miasteczek. Ponad półtora miliona wysiedlonych. Pod tymi liczbami kryje się porażający obraz historii, którą współdzielimy z Ukrainą i która do dziś kładzie się cieniem na naszych relacjach.

Opowiedziana w książce Motyki historia otwartego konfliktu między dwoma narodami zaczyna się w czasie II wojny światowej na Wołyniu (obecnie Ukraina, wtedy teren okupowanej II RP), gdzie nacjonaliści z Ukraińskiej Powstańczej Armii wymordowali kilkadziesiąt tysięcy Polaków. W akcjach odwetowych zabito 2-3 tysiące Ukraińców. Do krwawego konfliktu doszło też w Galicji Wschodniej. Po zakończeniu wojny  komunistyczne władze dokonały masowych wysiedleń Ukraińców z południowo‑wschodniej Polski – oficjalnym celem akcji pod kryptonimem ,,Wisła” była likwidacja ukraińskiego podziemia na terenie PRL, ale chodziło również o polonizację mniejszości.

Po upadku komunizmu Polacy i Ukraińcy mogą wreszcie otwarcie mówić o swojej historii. Nadrabiając zaległości, muszą zmierzyć się z problemami głęboko zakorzenionymi w ich zbiorowej pamięci. Grzegorz Motyka opowiada o ludobójstwie dokonanym na Polakach i przemocy wobec Ukraińców.  Nie unika drastycznych opisów (choć wykorzystuje tylko część tego, co można znaleźć w źródłach). Kreśli obraz, który na długo pozostaje w pamięci. Dokonuje próby podsumowania, ale też otwiera dyskusję – bo ta przeszłość wciąż budzi emocje: część środowisk kresowych zarzuca Motyce proukraińskość, a wielu Ukraińców – polski nacjonalizm.

Sam autor w 1998 roku deklarował: Chciałbym przekonać Ukraińców, że mordowanie polskiej ludności na Wołyniu było faktem. A Polaków – że akcja ,,Wisła” nie była konieczna. Dziś dodaje we wstępnie do książki: Wielu osobom, jak sądzę, trudno zrozumieć, iż praca naukowa historyka nie polega na wygłaszaniu narodowego monologu krzywd czy powtarzaniu ,,ku pokrzepieniu serc” takiej wersji wydarzeń, w której ,,nasi” z zasady muszą być ,,biali”, a ,,oni” koniecznie ,,czarni”. 

W czasie wydarzenia w Poleskim Ośrodku Sztuki będzie można zweryfikować ten punkt widzenia. A także kupić książkę taniej niż w księgarni.

Spotkanie w ramach cyklu ,,Tolerancja” poprowadzi Sławomir Nowinowski.

Dr hab. Grzegorz Motyka – znawca współczesnej historii polsko‑ukraińskiej. Ukończył studia historyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN. Autor i współautor kilku książek, m.in. Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie w Polsce 1943‑1948, oraz Ukraińska partyzantka 1942‑1960. Ostatnio wydał W kręgu ,,Łun w Bieszczadach". Publikował w ,,Karcie", ,,Więzi", ,,Zeszytach Historycznych" oraz w ,,Gazecie Wyborczej", ,,Rzeczypospolitej", ,,Polityce" i ,,Newsweeku".

Dr Sławomir Nowinowski - adiunkt w Katedrze Historii Powszechnej Najnowszej Uniwersytetu Łódzkiego, stypendysta Funduszu Pomocy Niezależnej Kulturze i Nauce Polskiej oraz Fundacji Lanckorońskich z Brzezia. Specjalizuje się w badaniach nad dziejami Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1918‑1989.

27 kwietnia 2011r., godzina 18.00.

Poleski Ośrodek Sztuki, ul. Krzemieniecka 2a

Wstęp wolny

Komentarze (0)